على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3976

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

( از باب ضرب ) : كردم من . هنى ( hani ) ا . ع . يق : يا هنى اقبل : يعنى پيش بيا اى پسرك من . ر . هن . هنى ( honi ) ا . پ . خوهن و قمع . هنى ( haniyy ) ا . ع . لغة فى هنئ . هنى ( hanayya ) ع . در اصل هنانى بوده الف را بيا قلب كرده و آن يارا درياى متكلم ادغام نموده هنى گفتند يعنى اى دو پسرك من . ر . هن . هنى ( haniyya ) ع . در اصل هنين بوده كه آن را بياى متكلم اضافه كرده‌اند نون جمعى در اضافه سقط شد و يارا درياى متكلم ادغام نموده هنى گفتند يعنى اى پسران من . ر . هن . هنئ ( hani ' ) ا . ع . آنچه بىدست رنج رسد به كسى . و گوارندهء از طعام و شراب . قوله تعالى : فَكُلُوهُ هَنِيئاً مَرِيئاً . و هنئ و مرئ : نام دو جوبى است در شام مر هشام بن عبد الملك را . هنيار ( hany r ) و هنيان ( hany n ) ا . پ . رفيق و شريك و همدم . هنئة ( hane'at ) ص . ع . حالة هنئة : حالت موافق و مطبوع . هنية ( honayyat ) ا . ع . چيزى اندك . هنيدة ( honaydat ) ا . ع . يك‌صد شتر و جز آن از ستور . هنير ( honir ) ا - ص . پ . خوب و نيك و زيبا و داراى جمال و خوبى و نيكويى و فضيلت و جمال . هنيز ( haniz ) م ف . پ . ياى مجهول - هنوز . هنيزة ( hanizat ) ا . ع . آزار و اذيت و رنج . هنيع ( hani ' ) ص . ع . رجل هنيع : مرد كج قامت . و مرد پست و كوتاه گردن . هنين ( hanin ) م . ع . هن هنا و هنينا . ر . هن . هنين ( honayn ) ا . ع . مصغر هن . هنيهة ( honay'at ) ا . ع . مصغر هنة . هنيئة ( honay ? at ) ا . ع . چيز اندك . هو ( hav ) ا . پ . زرداب و ريمى كه از زخم و جراحت مىپالايد . و چرك سپيد و سرخ رنك . و زخم آب كشيده . و ماه و قمر . و ابر و سحاب . و ميغ و نژم . هو ( hu ) پ . كلمه‌ايست كه در آگاهانيدن و خبردار كردن مىگويند . هو ( hu ) ا . پ . آه و نفس و دم . هو ( hu ) ا . پ . مأخوذ از تازى - از نامهاى خداى تعالى جل شأنه . و يا هو : يعنى اى خدا . هو ( hova ) ع . ضمير واحد مذكر غايب يعنى او و آن . هو ( havv ) ا . ع . كرانه . و روزن خانه . هوء ( hav ' ) ا . ع . همت و آهنك . و راى رساى درگذرندهء در امور . يق : فلان بعيد الهوء . هوء ( hav ' ) م . ع . هاء بنفسه الى المعالى هوء ( از باب نصر ) : بلند گردانيد نفس خود را بسوى معالى . و هاء فلانا بخيرا و بشر و هاء بفلان خيرا او شرا : گمان برد بفلان نيكى و بدى را . و هاء بكذا : شادمان شد به آن . و هاء الرجل : همت كرد آن مرد و داراى راى رساى در امور گرديد آن مرد . هوء ( hav ' ) و ( hu ' ) ا . ع . ظن و گمان . يق : وقع فى هوئى . و كذا : وقع فى هوئى . هوء ( hava ' ) م . ع . هوى اليه هوء ( از باب سمع ) : آهنك كرد بسوى آن . هوء ( have ' ) ص . ع . آهنك كننده . هوا ( hav ) ا . پ . نام قريه‌اى در دامغان كه در آن چشمه‌ايست اكنون موسوم به چشمه على و بطور افسانه گويند هرگاه مردارى در آن چشمه اندازند باد و طوفان عظيمى بر مىخيزد . هوا ( hav ) ا . پ . مأخوذ از تازى - پناد و تنى تاژ يعنى سيال غير مرئى و غير حاجب ماورا كه از همه جهت احاطه است كره زمين را . ر . آتموسفر . و فضاى ما بين زمين و آسمان . و باد و نسيم . و آهنك و آواز و صدا و نغمه و نوا و سرود . و آرزو و خواهش نفس . و هر چيز خالى . و هواى تند : باد سخت و تند و طوفان . و حرص و طمع و خودپرستى . و ترس و جبن . و هواى خفتان‌پوش و يا هواى سنجابى : آسمان با ابر و هواى ابر . و هوا گرفتن : پرواز كردن . و هواى نفسانى و يا هوا و هوس : شهوت و خواهش و آرزوى نفس و مستى و عياشى و عيش و عشرت . و سنبل هوا و يا پوش هوا : تاريكى و هواى ابر و تاريك . و گشاده هوا : هواى صاف و روشن و بىابر . و كره هوا را به فارسى نوده نامند . هواء ( hav ' ) ا . ع . ميان زمين و آسمان . و جاى خالى هر چه باشد و جو . ج : اهوية . قوله تعالى : وَ أَفْئِدَتُهُمْ